Fot. Archiwum MOT
Aktywność Pani Janiny Mazurkiewicz obejmowała liczne obszary działalności kulturalnej i społecznej – zarówno w Toruniu, jak i w skali regionu oraz kraju. Była autorką koncepcji, scenariuszy i realizacji wielu muzeów regionalnych, m.in.: Muzeum im. Jana Kasprowicza w Inowrocławiu (1958–1959), Muzeum Ziemi Pałuckiej w Żninie (1963) oraz Izby Pamięci poświęconej Wickowi Rogali i Hieronimowi Derdowskiemu w Wielu (1965).
Najważniejszym dziełem Jej życia było jednak stworzenie i rozwój Muzeum Mikołaja Kopernika – oddziału Muzeum Okręgowego w Toruniu, którym kierowała w latach 1962–2000. Dzięki Jej determinacji w 1960 roku w kamienicy przy ul. Kopernika 17 otwarto pierwszą wystawę stałą poświęconą wielkiemu astronomowi. Równolegle rozpoczęto systematyczne gromadzenie zbiorów, tworząc unikatową kolekcję kopernikanów o znaczeniu krajowym i międzynarodowym. Była inicjatorką dorocznych wieczornic kopernikowskich organizowanych od l. 60 XX w. oraz jedną z głównych organizatorek obchodów 500-lecia urodzin Mikołaja Kopernika. W latach 1967–1973 współtworzyła kilkadziesiąt wystaw prezentowanych w kraju i za granicą, m.in. w Niemczech, Czechach, Szwajcarii, Japonii, Stanach Zjednoczonych czy Francji.
Pani Janina Mazurkiewicz była także jednym z głównych inicjatorów i współorganizatorów budowy toruńskiego Planetarium (1978–1994). W 1979 roku, jako radna, pierwsza zgłosiła wniosek o podjęcie działań zmierzających do wpisania Torunia na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Była znaną i cenioną w Toruniu działaczką kultury oraz muzealniczką, aktywnie związaną m.in. z Fundacją Przyjaciół Planetarium i Muzeum Mikołaja Kopernika. Jej działalność łączyła kompetencje organizacyjne i popularyzatorskie, a także głębokie poczucie odpowiedzialności za dziedzictwo kulturowe.
Urodziła się 26 maja 1935 roku w Inowrocławiu. Była absolwentką Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, gdzie ukończyła studia na Wydziale Sztuk Pięknych (1957), a następnie studia podyplomowe z zakresu muzealnictwa (1975). W latach 1957–1962 pracowała jako starszy asystent w Studium Zabytkoznawstwa i Konserwatorstwa UMK. Swoją dalszą drogę zawodową związała z Muzeum Okręgowym w Toruniu, w którym pełniła funkcję kuratora oraz kierownika Oddziału Muzeum Mikołaja Kopernika.
W trakcie swojej bogatej kariery zorganizowała kilkadziesiąt wystaw i była autorką wielu publikacji z zakresu muzealnictwa i historii kultury. Pełniła również liczne funkcje społeczne, m.in. w Fundacji Planetarium i Muzeum Mikołaja Kopernika w Toruniu, Federacji Miast Kopernikowskich oraz Fundacji Odnowy Zabytków Torunia im. Jerzego Remera. Była członkiem wielu organizacji naukowych i kulturalnych, w tym Stowarzyszenia Historyków Sztuki, Polskiego Towarzystwa Miłośników Astronomii oraz Polskiego Towarzystwa Astronautycznego. Za swoją działalność została uhonorowana licznymi nagrodami i odznaczeniami, w tym Srebrnym i Złotym Krzyżem Zasługi, odznaką „Zasłużony Działacz Kultury” oraz wieloma medalami i wyróżnieniami przyznawanymi za zasługi dla kultury, ochrony zabytków i rozwoju Torunia.
Szczególnym wyrazem uznania było przyznanie Jej najwyższego odznaczenia Prezydenta Torunia – Medalu Honorowego „Thorunium”, ogłoszonego przez Prezydenta Michała Zaleskiego podczas Koncertu Noworocznego 1 stycznia 2013 roku, za wieloletnią działalność na rzecz miasta, w tym organizację Muzeum Domu Mikołaja Kopernika oraz wybitny wkład w popularyzację dziedzictwa wielkiego astronoma.
Odeszła Osoba wyjątkowa – oddana swojej pracy, pełna pasji i odpowiedzialności za dziedzictwo kulturowe, a przede wszystkim głęboko i autentycznie związana z postacią Mikołaja Kopernika w sposób trudny do uchwycenia i opisania słowami.
Pogrzeb Pani Janiny Mazurkiewicz odbędzie się 15 kwietnia 2026 roku,w Inowrocławiu o godz. 10.00 w kościele św. Ducha. Pochówek odbędzie się na cmentarzu św. Józefa, również w Inowrocławiu.
