„Dwa sejmy – dwie wojny – dwa kryzysy” – wystawa plenerowa na dziedzińcu Ratusza Staromiejskiego w Toruniu

Zapraszamy serdecznie do oglądania na dziedzińcu Ratusza Staromiejskiego wystawy plenerowej pt. „Dwa sejmy – dwie wojny – dwa kryzysy”, która będzie dostępna od 15 października 2026 roku. Uroczysta inauguracja obchodów oraz otwarcie wystawy odbędą się 14 października 2026 roku o godz. 17.00 w Sali Mieszczańskiej Ratusza Staromiejskiego.

 

Sejm Walny Rzeczypospolitej Obojga Narodów był najważniejszym organem władzy ustawodawczej. Zwyczajowo zwoływano go do Warszawy, jednak w szczególnych przypadkach król mógł wyznaczyć obrady w innym mieście. Tak stało się w 1576 i 1626 roku, kiedy Toruń stał się miejscem ważnych wydarzeń politycznych. Obrady odbywały się w Ratuszu Staromiejskim oraz Dworze Artusa, a ich przebieg odzwierciedlał złożoną sytuację polityczną i militarną ówczesnej Rzeczypospolitej.

Sejm w Toruniu w 1576 roku był sejmem zwyczajnym. Obradował od 18 października do 29 listopada lub 3 grudnia. Przedstawiciele stanów Prus Królewskich oraz miast Torunia i Elbląga złożyli hołd nowemu królowi – Stefanowi Batoremu. Gdańsk, który w XVI wieku posiadał status najbardziej autonomicznego miasta królewskiego w granicach Rzeczypospolitej, nie akceptował wyboru nowego władcy i odmówił złożenia mu przysięgi wierności. Postawa miasta została odebrana jako bunt, a nieudane negocjacje z Gdańskiem przerodziły się w otwarty konflikt, zakończony dopiero w grudniu 1577 roku.

Sejm w Toruniu w 1626 roku został zwołany jako sejm nadzwyczajny i obradował od 19 listopada do 3 grudnia. W okolicach Warszawy panowała wówczas zaraza, a król Zygmunt III Waza musiał przebywać w pobliżu działań wojennych prowadzonych przeciwko wojskom szwedzkim. Z tego względu Toruń został wybrany na miejsce obrad. Królowi zależało przede wszystkim na uchwaleniu odpowiednich podatków na wojnę ze Szwecją, jednak podjęte na sejmie decyzje uznał za niewystarczające. Mimo to wojska polsko-litewskie odniosły znaczne sukcesy militarne w 1627 roku. W lutym 1629 roku wojska szwedzkie próbowały oblegać Toruń, lecz ich atak został odparty. We wrześniu tego samego roku Rzeczpospolita zawarła ze Szwecją rozejm w Starym Targu, kończący działania wojenne.

Wystawa „Dwa sejmy – dwie wojny – dwa kryzysy” przybliży historię obu toruńskich sejmów, ukazując je w kontekście konfliktów zbrojnych, kryzysów politycznych oraz wydarzeń, które wpłynęły na losy Rzeczypospolitej. Ekspozycja pozwoli spojrzeć na Toruń jako miejsce istotnych wydarzeń państwowych i ważny ośrodek życia politycznego w dawnej Rzeczypospolitej.

Uroczysta inauguracja i otwarcie wystawy

Uroczystość inaugurująca obchody oraz otwarcie wystawy plenerowej odbędą się 14 października 2026 roku o godz. 17.00 w Sali Mieszczańskiej Ratusza Staromiejskiego w Toruniu.

W programie przewidziano wystąpienia okolicznościowe oraz słowo wstępne Prezydenta Miasta Torunia Pawła Gulewskiego, dyrektor Muzeum Okręgowego w Toruniu Aleksandry Mierzejewskiej i prezesa Towarzystwa Naukowego w Toruniu prof. dr. hab. Andrzeja Radzimińskiego.

Wykład prof. dr hab. Bogusława Dybaś „Sejm jako instytucja władzy i polityki w dawnej Rzeczypospolitej” przybliży znaczenie sejmu w systemie politycznym dawnego państwa. Prof. dr hab. Krzysztof Mikulski  w wystąpieniu „Toruń jako miejsce wydarzeń państwowych” przedstawi rolę miasta jako przestrzeni ważnych wydarzeń politycznych.

Podczas spotkania dr Tomasz Kucharski, dr Liliana Lewandowska i dr Dominik Piotrowski zaprezentują wystawę cyfrową „Sejmy w Toruniu 1576, 1626”, natomiast dr Alicja Sumowska przedstawi wystawę plenerową „Dwa sejmy – dwie wojny – dwa kryzysy”.

Konferencja naukowa

Uzupełnieniem wydarzeń będzie konferencja naukowa „Toruń sejmową stolicą Rzeczypospolitej. W okrągłe rocznice dwóch toruńskich sejmów (1576, 1626)”, która odbędzie się 15–16 października 2026 roku w Sali Kolumnowej budynku Towarzystwa Naukowego w Toruniu przy ul. Wysokiej 16.

Konferencja stworzy przestrzeń do pogłębionej refleksji nad znaczeniem obu sejmów, ich kontekstem historycznym oraz rolą Torunia w życiu politycznym dawnej Rzeczypospolitej.

Wystawa plenerowa będzie dostępna dla zwiedzających od 15 października 2026 roku na dziedzińcu Ratusza Staromiejskiego w Toruniu.

Organizatorem wydarzenia jest Miasto Toruń, Towarzystwo Naukowe w Toruniu oraz Muzeum Okręgowe w Toruniu. Partnerem wydarzenia jest Uniwersytet Mikołaja Kopernika.

Zapraszamy.

___

Wystawa plenerowa: „Dwa sejmy – dwie wojny – dwa kryzysy”
Miejsce: dziedziniec Ratusza Staromiejskiego w Toruniu
Wernisaż: 14 października 2026 roku, godz. 17.00, Sala Mieszczańska Ratusza Staromiejskiego
Termin udostępnienia ekspozycji: od 15 października 2026 roku
Kuratorzy  wystawy: dr Alicja Sumowska, dr Tomasz Kucharski
Konferencja naukowa: „Toruń sejmową stolicą Rzeczypospolitej. W okrągłe rocznice dwóch toruńskich sejmów (1576, 1626)”
Termin: 15–16 października 2026 roku
Miejsce: Sala Kolumnowa budynku Towarzystwa Naukowego w Toruniu, ul. Wysoka 16

___

___

___