„CRANACH – ARCYMISTRZ RENESANSU” w nowej odsłonie

Od 30 września 2022 r. w sali ekspozycyjnej Ratusza Staromiejskiego z nowej perspektywy ujrzymy „Madonnę pod jodłami” – obok arcydzieła Lucasa Cranacha starszego wyeksponowane zostaną cztery obrazy, które są przykładami prac malowanych przez współpracowników, warsztat i jeden obraz naśladowcy.

O „Madonnie pod Jodłami”

Lucas Cranach starszy (1472-1553) był krzewicielem renesansu, a „Madonna pod jodłami” (1510) ze zbiorów Muzeum Archidiecezjalnego we Wrocławiu postrzegana jest przez wielu znawców za najpiękniejszą spośród licznych Madonn, które stworzył. Obraz otrzymał w darze biskup wrocławski – Johann Thurzo, który w 1517 roku umieścił go w katedrze wrocławskiej. W czasie II wojny światowej dzieło ewakuowano najpierw do Henrykowa, później do Kłodzka. W 1945 roku obraz trafił do Muzeum Archidiecezjalnego we Wrocławiu. W latach 1946–1947 ksiądz Siegfried Zimmer i malarz Georg Kupke wykonali potajemnie kopię obrazu, oryginał zaś Zimmer wywiózł w 1947 roku do Niemiec. W Muzeum Archidiecezjalnym pozostała kopia obrazu, co zostało odkryte w 1961 roku przez konserwatorkę Muzeum Narodowego we Wrocławiu – Danielę Stankiewicz. Dopiero w 2012 roku Madonna pod jodłami – jako dar spadkobierców ostatniego właściciela – wróciła do Wrocławia. Sposób malowania obrazu stanowi najlepszy przykład twórczości Cranacha. W lewym dolnym narożniku sygnowany jest uskrzydlonym wężem – znakiem Cranacha Starszego i jego warsztatu.

Plakat wernisażu wystawy z obrazem "Madonna pod jodłami"

____________________
Cranach w nowej odsłonie

Obok tego arcydzieła w Muzeum Okręgowym w Toruniu eksponujemy w także cztery obrazy ze zbiorów Muzeum Narodowego w Warszawie, które są przykładami prac malowanych przez współpracowników, warsztat i jeden obraz naśladowcy. Ten niezwykle ciekawy zestaw obrazuje nie tylko mistrzostwo Cranacha jako malarza, ale także staje się świadectwem popularności jego sztuki i ogromnej trwałości wypracowanych przez niego tematów i form. Zapotrzebowanie na obrazy Cranacha było tak powszechne, że malarz zorganizował niezwykle sprawnie i szybko działający warsztat. Dr Bożena Steinborn trafnie zauważa, że „sztuka Cranacha niosła znamiona nowoczesności, trafiała w gusta i dworskie, i mieszczańskie (m.in. moralizatorstwo w atrakcyjnym kostiumie mitologicznych opowieści), służyła ofensywie reformacji, a także katolickim hierarchom”.

„Mitologiczne opowieści” reprezentuje namalowany przez współpracownika „Herkules u Omphale” (po 1537) i był to jeden z bardziej ulubionych tematów Cranacha, który przedstawiał mitologiczną historię we współczesnych strojach. Obraz przedstawia scenę, gdy Herkules, znajdujący się w niewoli u królowej królestwa Lidii – Omphale wykonując kobiece czynności zakłada także damskie ubrania. Kolejny to „Niedobrana para” (ok. 1537) – także malowany przez współpracownika – jest satyrą zalotów starca i przestrogą przed wchodzeniem w związek małżeński z materialnych pobudek.

Obraz przedstawia kobietę trzymającą podbródek starszego mężczyzny, drugą ręką sięga do sakwy ze złotymi monetami

Niedobrana para, ok. 1537, współpracownik Lucasa Cranacha starszego, olej, tempera na desce lipowej, wł. Muzeum Narodowe w Warszawie

Dzieło warsztatu – „Rzeź niewiniątek” (ok. 1515) jest repliką obrazu z Muzeum w Dreźnie i według badaczy jest raczej reminiscencją turniejów dworskich. Obraz przedstawia dziedziniec zamkowy w otoczeniu fantastycznej renesansowej architektury, a półkolem zgromadzone konne rycerstwo obojętnie asystuje scenie mordu.

Najmniej udany obraz na ekspozycji to malowana przez naśladowcę Cranacha „Madonna z dzieciątkiem” (ok. 1600). W porównaniu do „Madonny pod jodłami”, obraz naśladowcy jawi się jako niedopracowany pod względem proporcji, kompozycji i koloru. Takie jednak obrazy, swoiste wspomnienie arcydzieł Cranacha, także znajdowały swoich nabywców.

____________________
Jesienne wykłady i oprowadzania kuratorskie [więcej informacji TUTAJ]

Całości dopełnią jesienne wykłady przy wystawie w Sali Historycznej Ratusza Staromiejskiego. Udział w spotkaniu będzie połączony z kameralnym zwiedzaniem arcydzieł w cenie biletu wstępu do muzeum.

Program

1 października, godz. 12.00
dr hab. Monika Jakubek-Raczkowska, prof. UMK – Wokół symboliki i znaczeń Madonny pod jodłami Cranacha

15 października, godz. 12.00
dr hab. Michał Woźniak, prof. UMK – Sztuka w dobie reformacji

5 listopada, godz. 12.00
prof. dr hab. Wojciech Kowalski – Madonna restituta. Trudny powrót skradzionego dzieła

3 grudnia, godz. 12.00
dr hab. Jacek Tylicki, prof. UMK – Cranach i grafika jego czasu

Od 5 października natomiast zapraszamy na oprowadzanie kuratorskie po wystawie z Anną Kroplewską-Gajewską. Spotkania z obrazami odbędą się w każdą środę i piątek o godz. 15.00. Koszt udziału w wydarzeniu w wydarzeniu wliczony jest w cenę biletów wstępu. W przypadku nieobecności kustosza każdorazowo będziemy informować o zmianach w terminarzu spotkań – potwierdzone terminy: 5.10, 7.10, 12.10, 14.10, 19.10, 26.10, 28.10 (21.10 – oprowadzanie się nie odbędzie).

____________________

Prezentacja wystawy CRANACH – ARCYMISTRZ RENESANSU w Muzeum Okręgowym w Toruniu była możliwa dzięki przyzwoleniu Jego Ekscelencji ks. arcybiskupa dr. Józefa Kupnego Metropolity Wrocławskiego i uprzejmości ks. dr. Adama Derenia, dyrektora Muzeum Archidiecezjalnego oraz dr. hab. Łukasza Gawła, dyrektora Muzeum Narodowego w Warszawie.

 

CRANACH – ARCYMISTRZ RENESANSU
Ratusz Staromiejski
Wernisaż wystawy: 29 września 2022 r., godz. 17.00
Wystawa czynna: 30 września–30 grudnia 2022 r.
Kurator wystawy: Anna Kroplewska-Gajewska

____________________

Logo Muzeum Okręgowego w Toruniu, Miasta Toruń, Muzeum Archidiecezjalnego we Wrocławiu, Muzeum Narodowego w Warszawie