Zapraszamy do zapoznania się z podsumowaniem projektu „Od formy do piernika – międzypokoleniowy przekaz tradycji toruńskiego piernikarstwa”, realizowanego w 2026 roku w Muzeum Toruńskiego Piernika. Poznajcie działania, które pomagają pielęgnować i przekazywać kolejnym pokoleniom wyjątkowe dziedzictwo Torunia.
fot. Szymon Ździebło
O projekcie
„Od formy do piernika – międzypokoleniowy przekaz tradycji toruńskiego piernikarstwa” to projekt Muzeum Okręgowego w Toruniu, realizowany w Muzeum Toruńskiego Piernika. Jego celem była popularyzacja i ochrona Kultury toruńskiego piernika – dziedzictwa wpisanego w 2025 roku na Krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego.
Projekt dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu Narodowego Instytutu Dziedzictwa „Niematerialne – przekaż dalej”. Od sierpnia do października 2026 roku realizowaliśmy działania skupione wokół ludzi, wiedzy i umiejętności, dzięki którym tradycja toruńskiego piernikarstwa pozostaje żywa.
W ramach projektu odbyły się spotkania z piernikarzami, piekarzami i cukiernikami, warsztaty wykonywania drewnianych form piernikarskich, spacery tematyczne oraz rodzinna gra miejska „Misja Piernik!”. Była to okazja do poznania zarówno dawnych technik i rzemieślniczych umiejętności, jak i współczesnych sposobów pielęgnowania oraz rozwijania toruńskich tradycji.
W 2025 roku Kultura toruńskiego piernika została wpisana na Krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego. To ważne wyróżnienie było możliwe dzięki współpracy i zaangażowaniu depozytariuszy piernikarskiego dziedzictwa, środowisk naukowych, przedstawicieli branży turystycznej i gastronomicznej oraz mieszkańców Torunia, którzy jednogłośnie poparli inicjatywę Muzeum Okręgowego w Toruniu.
Kultura toruńskiego piernika obejmuje dawne i współczesne praktyki, w których wyraża się tożsamość lokalnej społeczności. To wielopokoleniowa tradycja, stale odtwarzana i rozwijana przez mieszkańców, uznających ją za część swojego dziedzictwa. Składają się na nią historia piernikarstwa, rzemiosło piernikarskie i snycerskie, a także zwyczaje związane z wypiekaniem, dekorowaniem, sprzedażą, wręczaniem i spożywaniem toruńskich pierników.
Tradycję podtrzymują współcześni producenci i twórcy, którzy odtwarzają dawne receptury, rozwijają nowe pomysły i doskonalą swoje wyroby. Ważną rolę odgrywają również instytucje kultury, władze miasta, przedsiębiorcy, organizacje pozarządowe i osoby prywatne, popularyzujące piernikarskie dziedzictwo poprzez działania edukacyjne, wystawiennicze i promocyjne.
Poniżej przedstawiamy najważniejsze działania i osoby zaangażowane w realizację projektu, oraz naszych partnerów.
26 sierpnia 2026 r.
Inauguracja projektu odbyła się w Muzeum Toruńskiego Piernika. Spotkanie obejmowało warsztat piernikarski oraz oprowadzanie po muzeum, które poprowadzili Krzysztof Lewandowski i Beata Pranke-Zdziebło.
Spotkania z toruńskimi rzemieślnikami poświęcone tradycyjnym recepturom, technikom przygotowywania ciasta i tajnikom pracy przekazywanym z pokolenia na pokolenie.
15 września 2026 r. – Adam Pokojski
Adam Pokojski, cukiernik i piernikarz, reprezentuje trzecie pokolenie rodziny prowadzącej Cukiernię Franciszka Pokojskiego, której historia sięga 1932 roku.
20 października 2026 r. – Wojciech Kowalski
Wojciech Kowalski prowadzi piekarnię przy ul. Szczytnej 18 w Toruniu, kontynuując rodzinne tradycje piekarskie. Podczas spotkania uczestnicy poznali historię piekarni, zobaczyli zabytkowy piec kaflowy i mogli spróbować swoich sił w tradycyjnym rzemiośle.
Spotkania poświęcone współczesnemu obliczu toruńskiego piernikarstwa, nowym pomysłom i sposobom rozwijania piernikarskich tradycji.
22 września 2026 r. – Dorota Swobodzińska
Dorota Swobodzińska prowadzi Torunianka Café i Piernikarnię Starotoruńską. Podczas spotkania opowiedziała o historii obu miejsc, ich działalności oraz łączeniu piernikarskich tradycji ze współczesnymi oczekiwaniami odbiorców.
24 października 2026 r. – Jowita Woszczyńska
Jowita Woszczyńska jest mistrzynią świata w dekorowaniu tortów, specjalistką cukiernictwa artystycznego i założycielką pracowni Lukrowana Bydgoszcz. Podczas spotkania połączonego z warsztatami uczestnicy poznali tajniki przygotowywania lukru i dekorowania piernikowych bombek.
Spotkania z twórcami drewnianych form piernikarskich i poznawanie tajników snycerstwa – rzemiosła, które pozwala zachować tradycję wykonywania form do pierników figuralnych. Rezultatem tych spotkań jest ekspozycja w Muzeum Toruńskiego Piernika, pokazująca wykonane przez uczestników formy i wypieczone zeń pierniki.
19 września i 16 października 2026 r. – Beata Pranke-Zdziebło
Beata Pranke-Zdziebło jest twórczynią drewnianych form piernikarskich, piernikarką i przewodniczką po Toruniu. Podczas warsztatów przybliżyła uczestnikom rodzaje drewna, narzędzia i materiały wykorzystywane do wykonywania form. Każdy z uczestników miał okazję samodzielnie wykonać formę z drewna lipowego.
23 października 2026 r. – dr Stanisław Kośmiński
Dr Stanisław Kośmiński jest rzeźbiarzem, snycerzem i wykładowcą Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Poprowadził warsztaty, w których uczestniczyli podopieczni Fundacji Brata Alberta w Toruniu. Dzięki jego wsparciu każdy z uczestników wykonał własną formę do piernika.
20 września i 11 października 2026 r. – spacery tematyczne
Podczas dwóch spacerów uczestnicy odkrywali miejsca, ludzi i historie związane z toruńskim piernikarstwem – od jego najdawniejszych dziejów po współczesne inicjatywy. Spacery prowadzili Krzysztof Lewandowski, Beata Pranke-Zdziebło, Paweł Malec i Paweł Kociński.
26 września i 10 października 2026 r. – rodzinna gra miejska
„Misja Piernik!” była okazją do wspólnego odkrywania piernikarskiego dziedzictwa Torunia. Uczestnicy mierzyli się z zagadkami i zadaniami, poznawali miejsca związane z piernikarstwem oraz spotykali postacie historyczne. Tradycja i historia stały się w ten sposób częścią rodzinnej przygody.
28 października 2026 r.
Spotkanie poprowadzili Krzysztof Lewandowski i Beata Pranke-Zdziebło.
Koordynacja projektu
Konsultacje i współpraca
Twórcy form, piernikarze, piekarze i cukiernicy
Przewodnicy toruńscy i osoby odtwarzające postacie historyczne
Dokumentacja fotograficzna
Wolontariusze
Cukiernia F. Pokojski w Toruniu
Emporium Toruń
Fabryka Cukiernicza Kopernik S.A.
Iga Sarzyńska „Wzrusza Toruń”
Lokalna Organizacja Turystyczna w Toruniu
Restauracja Esencja
Restauracja Monka Toruń
Piekarnia Wojciech Kowalski
Piernikarnia Starotoruńska
Torunianka Café
Toruński Piernikowy Szlak Kulinarny – Smakuj Toruń
Żywe Muzeum Piernika
Dziękujemy wszystkim twórcom, prowadzącym, partnerom, wolontariuszom i uczestnikom za zaangażowanie, współpracę i wspólne działania na rzecz ochrony oraz popularyzacji Kultury toruńskiego piernika.
Projekt „Od formy do piernika – międzypokoleniowy przekaz tradycji toruńskiego piernikarstwa” zrealizowało Muzeum Okręgowe w Toruniu w Muzeum Toruńskiego Piernika.
Zadanie dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu Narodowego Instytutu Dziedzictwa „Niematerialne – przekaż dalej”.
____
____
____
____