Muzeum Okręgowe w Toruniu zaprasza na wystawę „CONTINUUM – Jan Pręgowski – rysunek – malarstwo” prezentującą twórczość wybitnego malarza i pedagoga, przez wiele lat związanego z Wydziałem Sztuk Pięknych UMK w Toruniu. Ekspozycja, ukazująca bogactwo artystycznych poszukiwań twórcy na styku realizmu, groteski i metafory, będzie dostępna od 24 października 2026 r. do 31 stycznia 2027 r. w Sali Wystaw Czasowych na II piętrze Ratusza Staromiejskiego. Wernisaż odbędzie się 23 października 2026 r.
J. Pręgowski, Pointa, 1981, olej na desce, 54 × 57 cm, wł. Muzeum Okręgowe w Toruniu, fot. K. Deczyński
Jan Pręgowski jest artystą malarzem i pedagogiem przez wiele lat związanym z Wydziałem Sztuk Pięknych UMK w Toruniu. Jako nauczyciel akademicki prowadził własną pracownię malarstwa dla studentów toruńskiej uczelni i wykształcił kilka pokoleń artystów malarzy. Malarz prowadził też wykłady z anatomii plastycznej, których pokłosiem jest wydana w 2020 roku publikacja pt. Anatomē. Obserwować i rysować człowieka (Wydawnictwo Na przykład). Artysta prezentował swoją twórczość malarską i rysunkową na wielu wystawach indywidualnych w Polsce i za granicą; brał także udział w szeregu międzynarodowych i ogólnopolskich zbiorowych pokazach sztuki. Odznaczony wieloma nagrodami i wyróżnieniami za swoją działalność artystyczną i pedagogiczną.
J. Pręgowski, Continuum, 1996, olej na płótnie, 116 × 89 cm, wł. autora, fot. K. Deczyński
Twórczość Jana Pręgowskiego obejmuje malarstwo i rysunek, który tworzy zarówno tuszem, jak i kredkami. Wczesne malarstwo Pręgowskiego (dyplom na WSP UMK w 1974 roku) wpisuje się w realistyczno-metaforyczny nurt malarstwa unaoczniającego niepokoje lat 70. i 80. XX wieku w Polsce, a szczególnie ówczesną kondycję człowieka. Człowiek – zarówno kobieta, jak i mężczyzna – w kompozycjach malarza jest często nieuchwytny – w ruchu, w odchodzeniu, przechodzeniu, w chwilowym zadumaniu. Bardziej był i będzie, niż jest. Takie ujęcie człowieka daje asumpt do myślenia o pozaobrazowej przestrzeni, do wymyślania własnych, pozatytułowych narracji.
J. Pręgowski, Łan, 1996, olej na płótnie, 97 × 130 cm, wł. autora, fot. K. Deczyński
Rzeczywistość, a właściwie reakcja artysty na nią, królowała w tej twórczości od początku i wspomagana była niezwykłą wirtuozerią techniki oraz wiedzą na temat technologii dawnej sztuki i wyeksponowaniem szczegółu. Duże znaczenie w oeuvre artysty ma rysunek kredkami. To w nim bardzo często subiektywne widzenie przekłada się na obiektywne wizje, w których przestrzeń odgrywa kluczową rolę.
J. Pręgowski, Abelone nie lubi mego osiedla, 1980, olej na płótnie naklejonym na tekturę, 50,5 × 35,5 cm, wł. Muzeum im. ks. dr. Władysława Łęgi w Grudziądzu, fot. K. Deczyński
W całej swojej twórczości malarz miesza groteskę z realizmem, ekspresję z refleksją, a nawet kontemplacją, powagę z żartem i oczywistość przedstawienia z nieoczywistością znaczeń. Łamie stereotypy przynależne zarówno grotesce, ponieważ u niego nie jest ona oczywista, jak i przynależne realizmowi, od którego nierzadko ucieka. Artysta odwołuje się do tradycji malarstwa realistycznego, wykorzystując środki realistyczne we własny, indywidualny sposób dla wyrażania, a nie przedstawiania rzeczywistości, do swoistego jej budowania według własnych reguł.
J. Pręgowski, 6. Regaty, 2003, ołówek, kredka na papierze, 70 × 100 cm, wł. autora, fot. K. Deczyński
Koncepcja malarstwa Pręgowskiego jawi się jako kompletna wizja niejednorodnego świata pełnego niedopowiedzeń, otwartego na nieskończone interpretacje i swobodnie dostosowującego się do dialogu z odbiorcą. Jawi się niczym marzenie w świecie nieoczywistych skojarzeń, które wspomożone przez świat odbiorcy, dopiero wówczas nadaje temu marzeniu sens. Jednocześnie jest to twórczość skupiona także na ciągłym doskonaleniu warsztatu malarskiego i poszukiwaniu prawdy malarskiej w świecie odbitym w lustrze.
Wstęp na wernisaż jest wolny.
Zapraszamy.
J. Prądziński, Duża więź pomiędzy – wersja II, 2001, ołówek, kredka, folia aluminiowa na papierze, 100 × 70 cm, wł. autora, fot. K. Deczyński
__
Wystawa: CONTINUUM – Jan Pręgowski – rysunek – malarstwo
Miejsce: Ratusz Staromiejski, II piętro, Sala Wystaw Czasowych
Termin: 24 października 2026 r. do 31 stycznia 2027 r.
Kurator wystawy: Anna Kroplewska-Gajewska
Aranżacja plastyczna: Filip Pręgowski
Redaktor naukowy: Anna Kroplewska-Gajewska
Opracowanie graficzne, skład i przygotowanie do druku: Nikodem Pręgowski (transparency is boring, Wydawnictwo Na przykład)
Katalog zawiera tekst kuratorki, prof. Tomasza de Rosset oraz (wart szczególnego polecenia) wywiad prof. Filipa Pręgowskiego z Janem Pręgowskim. Ponadto krótkie wspomnienia studentów: Katarzyny Kudzewicz-Kossakowskiej i Waldemara Malaka
Centrum Sztuki Współczesnej „Znaki Czasu” w Toruniu
Muzeum im. ks. dr. Władysława Łęgi w Grudziądzu
Muzeum Narodowego w Szczecinie
Muzeum Okręgowego im. Leona Wyczółkowskiego w Bydgoszczy
Muzeum Okręgowego w Toruniu
Muzeum Ziemi Kujawskiej i Dobrzyńskiej we Włocławku
Alicji i Lecha Brusewiczów
Witolda Michorzewskiego
Jolanty i Grzegorza Myszkowskich
Iwony i Tomasza de Rosset
Marii Szurmiej
oraz pracowni artysty
__
