Dom Mikołaja Kopernika, oddział Muzeum Okręgowego w Toruniu, zaprasza na kolejną edycję przeglądu filmowego „Ale Kosmos!”, która odbędzie się w sobotę, 19 września 2026 roku o godz. 11.00 w muzealnej sali kinowej. Tegoroczna odsłona pod hasłem „Czy jesteśmy sami?” skupi się na poszukiwaniu odpowiedzi na pytanie o miejsce człowieka we Wszechświecie. W programie znalazły się projekcje dwóch filmów science fiction – ukraińskiego „U Are the Universe” (2024) oraz polskiego „Dziwnie być człowiekiem” (2025) – które staną się pretekstem do dyskusji o samotności, sztucznej inteligencji i granicach ludzkiego poznania.
Proj. K. Deczyński
„Ale Kosmos!” to cykl spotkań z filmem science–fiction, zapoczątkowany w 2019 roku, prezentujący różnorodne artystyczne wizje przyszłości, kosmosu, rozwoju nauki i technologii oraz miejsca człowieka we Wszechświecie. Każda odsłona przeglądu podejmuje inny temat, wykorzystując kino fantastycznonaukowe jako punkt wyjścia do rozmowy o współczesnym świecie, ludzkich lękach, marzeniach i granicach poznania.
Jednym słowem, przegląd „Ale Kosmos!” jest okazją do spotkania osób zainteresowanych zarówno nauką i astronomią, jak i kulturą popularną oraz fantastyką naukową. Science–fiction pozwala bowiem przyglądać się przyszłości, ale jednocześnie mówi bardzo wiele o teraźniejszości. Opowiada o naszych obawach i nadziejach, o pragnieniu poznania, o samotności, potrzebie kontaktu i przekraczaniu kolejnych granic.
Tegoroczna edycja „Ale Kosmos!” poświęcona jest jednemu z najbardziej fascynujących pytań, jakie stawia przed nami zarówno nauka, jak i wyobraźnia: czy jesteśmy sami we Wszechświecie?
Pytanie o istnienie innych światów i innych form życia towarzyszy ludzkości od stuleci. Wraz z rozwojem nauki przestało być wyłącznie domeną filozofii, religii czy wyobraźni, a stało się jednym z realnych problemów współczesnej astronomii i astrobiologii. Poszukiwanie planet pozasłonecznych, śladów życia oraz sygnałów pochodzących od potencjalnych pozaziemskich cywilizacji sprawia, że pytanie o nasze miejsce we Wszechświecie nabiera dziś nowego znaczenia.
Szczególną rolę w kształtowaniu zbiorowej wyobraźni na temat kontaktu z innymi cywilizacjami odgrywa kino science–fiction. Podejmuje ono te zagadnienia na wiele sposobów. Kosmos staje się w nim nie tylko przestrzenią odkrywania i zrozumienia, lecz także metaforą ludzkiej samotności, potrzeby komunikacji, poszukiwania sensu istnienia, a także nieustannego przekraczania granic poznania. Współczesne filmy coraz częściej stawiają również pytanie o to, czym będzie człowiek w świecie rozwijającej się sztucznej inteligencji i nowych technologii. Spotkanie z „Innym” wcale nie musi oznaczać prostego nawiązania kontaktu z istotą podobną do człowieka. Może natomiast prowadzić do konfrontacji z granicami ludzkiego poznania i do pytania, czy jesteśmy w stanie zrozumieć inteligencję całkowicie odmienną od naszej. Będziemy się nad tym zastanawiać podczas tegorocznej odsłony przeglądu „Ale Kosmos!”.
Dom Mikołaja Kopernika – miejsce rozmowy o Wszechświecie
Nie ma lepszego miejsca na spotkanie poświęcone tym zagadnieniom niż Dom Mikołaja Kopernika – miejsce związane z uczonym, którego odkrycie i dzieło na zawsze zmieniły sposób, w jaki postrzegamy miejsce Ziemi i człowieka we Wszechświecie.
Myśl o kosmosie i rządzących nim prawach towarzyszyła ludziom od zarania dziejów. Początkowo była częścią mitów i myślenia magicznego, następnie stała się przedmiotem obserwacji i dociekań filozoficznych, by wraz z rozwojem nowożytnej nauki przekształcić się w systematyczne badanie Wszechświata. Dziś jej szczególnym kulturowym odpowiednikiem pozostaje również fantastyka naukowa – obszar, w którym wiedza naukowa spotyka się z wyobraźnią.
„Ale Kosmos!” powoli staje się stałym wydarzeniem kulturalnym Domu Mikołaja Kopernika – cyklem spotkań, które wykorzystują film jako pretekst do rozmowy o Wszechświecie i człowieku. W miejscu związanym z Kopernikiem szczególnego znaczenia nabiera jedno z najbardziej fascynujących pytań. Czy jesteśmy sami?
Program
11.00 – Przywitanie gości i otwarcie przeglądu
11.05–12.45 – Projekcja filmu „U Are the Universe”, reż. Pavlo Ostrikov, Ukraina, 2024
Film opowiada historię ukraińskiego kosmicznego kierowcy, który po katastrofie zostaje prawdopodobnie ostatnim człowiekiem we Wszechświecie. Jego samotność zostaje przerwana, gdy odbiera sygnał pochodzący z odległej stacji kosmicznej.
„U Are the Universe” wykorzystuje konwencję science-fiction do opowiedzenia historii o samotności, potrzebie kontaktu, nadziei i poszukiwaniu drugiego człowieka w bezkresie kosmosu. Film prowadzi widza od pytania „czy jesteśmy sami?” do znacznie bardziej osobistego pytania: „czym jest człowieczeństwo, kiedy zostajemy sami?”.
12.45–13.00 – Przerwa
13.00–13.15 – Projekcja filmu „Dziwnie być człowiekiem”, reż. Jan Grabowski, Polska, 2025
Krótkometrażowa opowieść science–fiction osadzona w roku 2194. W świecie, w którym transfer pomiędzy rzeczywistością cyfrową i fizyczną stał się codziennością, sztuczne inteligencje mogą otrzymywać ludzkie ciała.
Film nawiązuje do tradycji literatury Stanisława Lema i Philipa K. Dicka, podejmując pytania o granice człowieczeństwa oraz relację pomiędzy człowiekiem a stworzoną przez niego inteligencją.
Połączenie obu filmów pozwala spojrzeć na pytanie o „Innego” z dwóch perspektyw: czy istnieje gdzieś poza Ziemią oraz czy możemy stworzyć go sami?
Wstęp wolny.
Zapraszamy!
__
Wydarzenie: Przegład filmowy „Ale Kosmos!”
Miejsce: Dom Mikołaja Kopernika
Termin: 19 września 2026 r., godz. 11.00
