Muzeum Twierdzy Toruń

Muzeum Twierdzy Toruń będzie kolejnym oddziałem Muzeum Okręgowego w Toruniu. Powstanie w zlokalizowanych obok Dworca Autobusowego Koszarach Bramy Chełmińskiej. Obecnie w obiekcie prowadzone są prace remontowo – budowlane. Otwarcie Muzeum Twierdzy Toruń zaplanowano na rok 2020.

Historyczna toruńska twierdza była tworem wielowymiarowym i pozostaje nim również ze współczesnego punktu widzenia jako dziedzictwo, na które składają się liczne pamiątki materialne, w tym przede wszystkim pozostałe po niej budowle, przedmioty i dokumenty, a także wspomnienia związanych z twierdzą wydarzeń po współczesne użytkowanie obiektów twierdzy wraz z jego kulturową otoczką.

Zachowanie w pamięci pozostałości jednej z najlepiej zachowanych warowni w Europie jest podstawowym celem utworzenia Muzeum Twierdzy Toruń w budynku dawnych koszar fortecznych. Jego zadaniem będzie prezentacja historii fortyfikacji od średniowiecza do połowy dwudziestego wieku oraz dzieje jednego z największych garnizonów wojskowych w Polsce w okresie dwudziestolecia międzywojennego.

W poszczególnych salach wystawowych przedstawione zostaną wszystkie rodzaje dzieł fortecznych występujące w Toruniu – w formie makiet, modeli czy wizualizacji komputerowych. Uzupełnieniem prezentowanych treści będą oryginalne eksponaty, w tym elementy wyposażenia, uzbrojenia oraz umundurowanie żołnierzy z poszczególnych okresów historycznych.

W Muzeum Twierdzy Toruń prezentowana będzie nie tylko historia architektury militarnej, ale też dzieje miasta i okolic, wpływ fortyfikacji na jego rozwój oraz walki prowadzone w oparciu o umocnienia toruńskie.

Ważnym elementem przygotowywanej ekspozycji będzie ukazanie nie tylko samych obiektów i dzieł fortecznych, ale też sposobu ich budowania i wykorzystywania przez załogę twierdzy.

Uzupełnieniem planowanej ekspozycji będzie prezentacja historii najstarszego w Europie poligonu wojskowego ( wiele elementów dawnej infrastruktury poligonowej zachowało się do dnia dzisiejszego i część z nich będzie eksponowana w nowym muzeum) oraz miejsc martyrologii, w tym obozu jenieckiego z lat 1939 – 1945, którego historia jest mało znana.

Ostatnim elementem nowej ekspozycji będzie historia garnizonu toruńskiego z lat 1920 – 1939.. Funkcjonowało w Toruniu w tym okresie czasu ponad 90 jednostek i instytucji wojskowych. Toruń był też największym ośrodkiem szkolnictwa wojskowego w Kraju. Były tutaj szkoły wojskowe wszystkich rodzajów wojsk: lotnictwa, marynarki wojennej i wojsk lądowych.

W Muzeum będzie również miejsce na organizację wystaw czasowych i okolicznościowych oraz zaprezentowanie twierdzy toruńskiej współcześnie – aktualny stan poszczególnych dzieł fortecznych oraz sposób ich wykorzystania.

Tematyka poszczególnych bloków prezentowana będzie w sposób chronologiczny, pozwalający na ukazanie ewolucji fortów toruńskich na przestrzeni dziejów sztuki fortyfikacyjnej. W każdej sali wystawowej (komorze koszar) prezentowane będzie jedno zagadnienie (jeden temat).
Ogólny scenariusz wystawy prezentuje tematykę:

  • rozwój przestrzenny fortyfikacji (ich rdzenia i zewnętrznego pasa umocnień),
  • dzieje Torunia, gdy był on miastem przygranicznym,
  • wpływ twierdzy na miasto,
  • pruskie koncepcje fortyfikowania Torunia,
  • garnizon twierdzy i jego wpływ na życie miasta,
  • codzienność twierdzy,
  • wybitnych dowódców,
  • sprzętu związanego z twierdzą,
  • historię hal balonowych i lotnictwa,

Uzupełnieniem ekspozycji będzie encyklopedia multimedialna w każdej z sal wystawowych.