Od katalogu do wystawy o formach piernikarskich z Muzeum Okręgowego w Toruniu. Badania Toruńskiego Piernikarstwa.

Projekt dwuletni (2019-2020) dofinansowany ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu Kultura ludowa i tradycyjna

OGÓLNA KONCEPCJA PROJEKTU
Projekt obejmuje zarówno prace badawcze związane z poszerzeniem wiedzy na temat tradycji piernikarskich i kolekcji drewnianych form piernikowych zgromadzonych w polskich muzeach (kwerendy muzealne, biblioteczne), jak też działania edukacyjne (spotkania, prelekcje, warsztaty prowadzone przez wysokiej klasy specjalistów). Wszystkie to przyczyni się do powstania publikacji – katalogu form piernikarskich ze zbiorów Muzeum Okręgowego w Toruniu, a także wystawy przybliżającej toruńską kolekcję. Jednak jednym z najważniejszych wymiarów tego projektu będzie podzielenie się zgromadzoną wiedzą z mieszkańcami Torunia, turystami, pasjonatami i smakoszami pierników.
Kilkusetletnie tradycje piernikarskie, rozwój instytucji muzealnych i naukowych w naszym regionie w XIX i na początku XX w. przyczyniły się do rozbudzenia naukowego zainteresowania toruńskim piernikarstwem. Pierwsze oficjalnie potwierdzone wiadomości na temat zakupu form piernikarskich odnajdujemy w muzealnych inwentarzach. Informują one o zakupie w 1908 roku 37 form. Od tego momentu zbiór przedmiotów związanych z wytwarzaniem m.in. historycznych dekoracyjnych toruńskich pierników wciąż się rozwija i stanowi jedną z najcenniejszych kolekcji w zbiorach Muzeum Okręgowego w Toruniu. Najstarsze z obiekty pochodzą z XVII wieku.
W artykule z 1926 r. zawartym w Roczniku Towarzystwa Naukowego w Toruniu Stanisław Dąbrowski podaje opis toruńskich kolekcji form piernikarskich gromadzonych zarówno przez osoby prywatne, jak też ówczesne Miejskie Muzeum w Toruniu. Autor szacuje zbiór na 772 sztuki. W artykule pojawiają się także zdjęcia pierników wykonanych z wybranych klocków piernikarskich. Jest to pierwsza publikacja związana z toruńską kolekcją form piernikarskich. Drugą jest książka Pierniki Toruńskie i inne, katalog form piernikowych autorstwa Janiny Kruszelnickiej, wydany w 1956 roku. Publikacja ta połączona była z pierwszą w historii wystawą czasową poświęconą toruńskiemu piernikarstwu. Prezentowany w obu pozycjach zasób stanowi nieocenioną wartość dokumentacyjną, ale także ukazuje różnorodność motywów ikonograficznych, nawiązując do społeczno-kulturowej roli piernych wypieków. Wyroby te powstawały z myślą o przekazaniu niewerbalnych treści w międzyludzkim dialogu. Gromadzone w kolejnych latach w Muzeum Okręgowym w Toruniu formy, dokumenty, i inne obiekty związane z dziejami rzemiosła i przemysłu piernikarskiego, ich prezentacja na wystawach stałych i czasowych, promocja „piernikarskiego dziedzictwa Torunia” na wystawie stałej „Świat toruńskiego piernika” oraz jej kontynuacji w Muzeum Toruńskiego Piernika przy ul. Strumykowej 4, świadczą o wysokiej świadomości roli piernika w kulturze i historii nadwiślańskiego grodu. Toruńskie instytucje kulturalne, organizacje społeczne, towarzystwa naukowe oraz prywatni przedsiębiorcy, a przede wszystkim sami mieszkańcy miasta bardzo świadomie angażują się w kultywowanie tradycji piernikarskich w naszym mieście, z dumą podkreślając rolę Torunia w „piernikowej historii Europy”.

Rezultaty jakościowe
Kwerendy
Badania nad kolekcją form piernikarskich przyczyniają się do lepszego zrozumienia znaczenia toruńskich pierników jako materialnego i niematerialnego dziedzictwa Torunia.

Działania edukacyjne i wystawa
Rezultatem zrealizowanego projektu będzie wystawa, która wraz z ofertą edukacyjną przybliży zbiory Muzeum Okręgowego w Toruniu. W Muzeum Toruńskiego Piernika (oddział Muzeum Okręgowego w Toruniu) zaprezentowane zostaną formy piernikarskie, które stanowią jedną z największych i najciekawszych kolekcji w Polsce.

Publikacja
Katalog form piernikarskich z bogatym materiałem ilustracyjnym w znaczący sposób wzbogaci i uporządkuje wiedzę na temat toruńskiej kolekcji.

„Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury”