Program wykładów jesiennych towarzyszących wystawie „Cranach – arcymistrz renesansu”

Zapraszamy serdecznie do udziału w jesiennych wykładach towarzyszących wystawie „Cranach – arcymistrz renesansu”, które odbywać się będą w Sali Historycznej Ratusza Staromiejskiego. Udział w spotkaniach będzie połączony z kameralnym zwiedzaniem arcydzieł w cenie biletu wstępu do muzeum.

PROGRAM WYKŁADÓW JESIENNYCH
3 grudnia, godz. 12.00
dr hab. Jacek Tylicki, prof. UMKCranach i grafika jego czasu

Lucas Cranach starszy – obok twórczości malarskiej – jest autorem wielu prac graficznych wyróżniających się wysokim poziomem artystycznym, w tym stosujących nowatorską wówczas technikę chiaroscuro. Ceniony w epoce również i za ten obszar swojej działalności, jest na pewno jednym z najlepszych rytowników swej epoki, która była świadkiem gwałtownych zmian religijnych. Reformacja odzwierciedla się też w twórczości mistrza, który był jej zdecydowanym zwolennikiem, zaś jego sztuka przyczyniła się na pewno do bujnego rozwoju grafiki niemieckiej w owych latach. Nie zawsze były to dzieła dobrej jakości, odzwierciedlały za to w interesujący sposób ówczesne polemiki konfesyjne i społeczno-polityczne.

Dr hab. Jacek Tylicki, prof. UMK – interesuje się badawczo wczesnonowożytnym malarstwem i rysunkiem północnoeuropejskim, ze szczególnym uwzględnieniem ziem pruskich, ale także grafiką i rzemiosłem artystycznym na tym obszarze. Przebywał na licznych, związanych z tymi tematami, stypendiach naukowych oraz profesurach gościnnych za granicą; jest też autorem ponad dwustu publikacji w czasopismach, leksykonach, katalogach wystaw polskich i obcych oraz w Internecie. Opublikował ponadto sześć książek, w tym ostatnio, współpracując z żoną Teresą, publikację dotyczącą zbiorów graficznych i rysunkowych XVIII-wiecznego toruńskiego pastora Johanna Jacoba Haselaua (Toruń 2016 i Gdańsk 2022).

Obraz przedstawia kobietę trzymającą podbródek starszego mężczyzny, drugą ręką sięga do sakwy ze złotymi monetami

Niedobrana para, ok. 1537, współpracownik Lucasa Cranacha starszego, olej, tempera na desce lipowej, wł. Muzeum Narodowe w Warszawie

_________________

Minione wydarzenia
1 października, godz. 12.00
dr hab. Monika Jakubek-Raczkowska, prof. UMKWokół symboliki i znaczeń „Madonny pod jodłami” Cranacha

Madonna pod jodłami” jest wysublimowanym przedstawieniem religijnym, które idąc w stronę nowożytnego wyczucia bryły i przestrzeni oraz pozornego efektu naturalizmu, prezentuje zarazem tradycyjny kanon treści teologicznych, zakorzeniony w średniowiecznej sztuce sakralnej.
Każdy element ma tu znaczenie – piękno i smutek Marii, nagość i powaga Dzieciątka, dekoracyjna poduszka i przejrzysty welon, kolory tkanin i bujna przyroda; żaden przedmiot nie znalazł się w kompozycji przypadkiem. Nawet melancholijny nastrój obojga postaci i chłodna atmosfera pejzażu w tle mogą być traktowane jako nośnik teologii.
Wykład poprowadzi nas przez świat symboli (i tych oczywistych, jak winne grono w rączkach Jezusa, i tych ukrytych za parawanem realizmu), jakie zgromadzone są na obrazie, a odnoszą się do prawdy o Wcieleniu Chrystusa i roli Matki Bożej w dziele Odkupienia.

dr hab. Monika Jakubek Raczkowska, prof. UMK – pracuje na Wydziale Sztuk Pięknych UMK; jest historykiem sztuki, specjalizuje się w sztuce europejskiej XIV i XV wieku oraz w zagadnieniach późnośredniowiecznej kultury religijnej. Prowadzi wykłady m.in. z historii sztuki średniowiecza, kostiumologii, ikonografii. Jest autorką lub współautorką kilkudziesięciu artykułów naukowych i ośmiu monografii, poświęconych głównie sztuce państwa zakonnego w Prusach w późnym średniowieczu w kontekście jej europejskich powiązań.

Plakat wernisażu wystawy z obrazem "Madonna pod jodłami"

_________________

15 października, godz. 12.00
dr hab. Michał Woźniak, prof. UMKSztuka w dobie reformacji. Czy godzi się czynić obrazy i czy mogą one prowadzić do zbawienia?

Prelekcja dotyczyć będzie problemu obrazowania – jednego z kluczowych zagadnień wieku Reformacji i jednej z najważniejszych kontrowersji zarówno pomiędzy katolikami a ewangelikami, ale także wewnątrz obozu protestanckiego. Zagadnienie prawomocności obrazowania nie było zresztą nowe, mając choćby na uwadze ikonoklazm bizantyński. Lucas Cranach st. był jednym z twórców, którzy wyrastali jeszcze z tradycji późnośredniowiecznej, by stać się jednym z szermierzy sztuki w służbie Reformacji. Jednak akceptacja obrazowania nie była wcale oczywista. Kwestionowano zasadność wizerunków nie tylko wobec nakazów i zakazów biblijnych, ale także wobec założeń teologii luterańskiej i reformowanej. W rezultacie w obrębie denominacji luterańskiej sformułowano pozytywny stosunek do sztuki, aczkolwiek z określonymi zastrzeżeniami. Znacznie bardziej ostrożni, jeśli nie wrogo nastawieni, byli przedstawiciele radykalnych i skrajnych odłamów protestantyzmu. XVI-wieczny spór o obrazy jest jednym z najważniejszych zagadnień nie tylko wewnątrz kościelnych i dotyczących zagadnień religijnych, ale także jednym z kluczowych problemów sztuki obrazowej. Inaczej mówiąc: czy artysta może tworzyć wizerunki sakralne i czy godzi się prezentować takie obrazy we wnętrzu kościelnym? Czy w ogóle dopuszczalna jest sztuka obrazowa w kontekście religijnym?

Dr hab. Michał F. Woźniak, prof. UMK – to uznany w kraju i za granicą historyk sztuki specjalizujący się w złotnictwie, w szczególności obszaru Prus Królewskich i Książęcych, ale także sztuki nowożytnej, zwłaszcza sakralnej. Ponadto muzealnik i muzeolog z wieloletnim doświadczeniem kierujący m.in. Muzeum Okręgowym w Toruniu (w latach 1990–2000) i Muzeum Okręgowym im. Leona Wyczółkowskiego w Bydgoszczy (w latach 2007–2019) oraz członek wielu rad i komisji muzealnych. Jest wykładowcą na Katedrze Zabytkoznawstwa i Muzealnictwa Wydziału Sztuk Pięknych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, gdzie prowadzi zajęcia z zakresu historii i zabytkoznawstwa rzemiosł artystycznych, złotnictwa i muzealnictwa oraz z zakresu nauk pomocniczych historii sztuki.

_________________

5 listopada, godz. 12.00
prof. dr hab. Wojciech Kowalski Madonna restituta. Trudny powrót skradzionego dzieła

W czasie spotkania przy obrazie Lucasa Cranacha starszego – Madonna pod jodłami (1510) – przedstawione zostaną sensacyjne losy kradzieży, poszukiwań i odzyskania tego dzieła. Opowieść oparta będzie o własne badania i wspomnienia, gdyż autor wykładu osobiście prowadził te poszukiwania i przywiózł obraz ze Szwajcarii do Polski. Podczas wykładu profesor ujawni wiele niepublikowanych aspektów tej procedury oraz przedstawi ją w kontekście innych starań o odzyskanie dziedzictwa narodowego naszego kraju.

Prof. dr hab. Wojciech Wiktor Kowalski – polski prawnik i dyplomata, profesor nauk prawnych, specjalista w zakresie prawa cywilnego, prawa autorskiego i prawa własności intelektualnej, profesor zwyczajny na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Śląskiego, ambasador tytularny w Ministerstwie Spraw Zagranicznych. W latach 1991–1994 był Pełnomocnikiem Rządu RP do Spraw Polskiego Dziedzictwa Kulturalnego za Granicą. Zajmował funkcję wiceprzewodniczącego Komitetu Dziedzictwa Kulturowego Rady Europy w Strasburgu. Przez wiele lat zajmował się w Ministerstwie Spraw Zagranicznych poszukiwaniem i odzyskiwaniem dzieł dóbr kultury utraconych przez Polskę w czasie II wojny światowej.

_________________

Od 5 października natomiast, w każdą środę i piątek o godz. 15.00, zapraszamy na spotkania kuratorskie na wystawie z kustosz Anną Kroplewską-Gajewską.
Udział w spotkaniu w cenie biletu wstępu do muzeum. W przypadku nieobecności kustosza każdorazowo będziemy informować o zmianach w terminarzu spotkań – potwierdzone terminy: 5.10, 7.10, 12.10, 14.10, 19.10, 26.10, 28.10, 2.11, 4.11, 9.11  i 30.11 oraz 7.12, 9.12, 14.12, 16.12 i 21.12 (23.11, 25.11, 2.12, 23.12, 28.12 i 30.12 – spotkania się nie odbędą).